ಆ ಆವರಣವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತು ಹಾಕಲೇ ಸುಮಾರು ಸಮಯ ಬೇಕು. ನಡೆದಾಡುವ ಹಾದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ಭಗ್ನಗೊಂಡ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಾಲು ಸಾಲು. ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡುತ್ತಾ ಸಾಗಿದರೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಭಗ್ನಗೊಂಡ, ಮತ್ತೂ ಕೆಲವು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆಟ್ಟಗಿರುವ ಬುದ್ದನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಎಂತೆಂತದ್ದೋ ಪೂಜೆಗಳ ಸಂಭ್ರಮ. ಯಾವಾತನೋ ಒಬ್ಬ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಾಳೆಗರಿಯಂಥದ್ದನ್ನೇನೋ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದ. ಅವನೆದುರು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅದೇನೋ ಮಂತ್ರದಂತದ್ದು ಹೇಳುತ್ತಾ...

ಅಂಗ್‌ಕೋರ್ ವಾಟ್ ಎದುರು ಬಸ್ ನಿಂತಾಗ ನಾನು ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೇ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಿದೆ. ಎದುರಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಾಲು ಸಾಲು. ಬ್ಯಾಗ್, ನೀರಿನ ಬಾಟಲ್, ಜ್ಯೂಸ್, ಬಳೆ. ಕೀ ಚೈನ್ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ಜಂಗುಳಿ ಅಲ್ಲಿ. ಜೊತೆಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಗುಂಪು. ಈ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಒಂದು ಥರದ identity ಯೇ ಇಲ್ಲದ ದೇಶ. ಅಲ್ಲಿನ currency ರಿಯಲ್ ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಓಡುವುದು ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು...

ಹಿಂಗೇ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲೊಂದು ಮದುವೆ. ಆ ಮದುವೆಯ ದಿನ ಶಿರಸಿ ಮಾರಿಕಾಂಬೆಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಹೊರಬಂದಾಗ ಎದುರಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಬೋರ್‍ಡು. ಹಾಗೇ ಕಣ್ಣಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಂಡಿದ್ದು ಸೋಂದಾ-೨೩ ಕಿ.ಮೀ, ಬನವಾಸಿ-೨೨ ಕಿ.ಮೀ ಅಂತ. ಅರೆ, ಬನವಾಸಿ ಇಷ್ಟು ಹತ್ರವಾ.. ಹಾಗಾದ್ರೆ ಇವತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೇ ಊರಿಗೆ ಮರಳ್ಬೇಕು ಅಂದ್ಕೊಂಡೆ. ಆದ್ರೆ  ಮದುವೆ ಊಟ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಸೀದಾ ಸಾಗರದ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿದ್ದಾಯ್ತು, ಬನವಾಸಿ ಮಿಸ್ಸಾಯ್ತು....

ವಾಪಸ್ ಬರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸಲ ಅಂಗ್‌ಕೋರ್ ವಾಟ್ ಎದುರೇ ಬಂದೆವು. ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ ಅಂದ ನಮ್ಮ ಗೈಡ್. ನಾನಂತೂ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅಪ್ಪ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಹೀರೋಯಿನ್ ಥರ ಅಂಗ್‌ಕೋರ್ ವಾಟ್ ದೇಗುಲವನ್ನೇ ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೋಡಿದೆ. ಯಾಕೋ ಈ ಗೈಡ್ ನನ್ನ ತಾಳ್ಮೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಿಟ್ಟಿದ್ದ! ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಸ್ತಾಗಿರೋ ಊಟ ಹಾಕಿಸಿದ. ಚೆಂದಕ್ಕೆ ಉಂಡಿದ್ದಾಯ್ತು....

ದಾರಿಯಲ್ಲೇ Sopheak Monkoc ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಪಗೋಡಾಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪೋಲ್ಪಾಟ್‌ನಿಂದ ದುರಂತ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವರ ತಲೆಬುರುಡೆ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಆ ಜಾಗದ ‘ಸ್ಥಳಮಹಾತ್ಮೆ’ಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಟೂರ್ ಗೈಡ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎದೆ ನಡುಗಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು. ಪೋಲ್ಪಾಟ್ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದವನು. ಈ ಪೋಲ್ಪಾಟನದ್ದು ಒಂಥರಾ ಹುಚ್ಚು ಹುಚ್ಚು ವಿಧಾನಗಳು. ಆತ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ರೀತಿ...