ಕೊನೆಗೂ ನಾನು ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದೆ. ನೆನ್ನೆ ಆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ನಾನೂ ಮಾಡಿದೆ. ಎರಡು ಅಂಗೈಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿದುಕೊಂಡೆ. ಮೈಗೆ ನೀರು ತಾಗಿದ್ದೇ ತಡ, ಹೊಸ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಿತು; ಇಂತಹ ಸುಖವನ್ನು ನಾನು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಂಡವನಲ್ಲ. ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ನೂರಾರು ಯೋಚನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು. ಯಾವುದೋ ಸಿಂಹದ ತೂಕದ ಹೊರೆ ಮೈಮೇಲಿಂದ ಇಳಿದು ಹೋದಂತೆ ಹಗುರ ಎನಿಸಿತು.
ವಾಸುಕಿ ಸಿ.ಜಿ. ಬರೆದ ಕತೆ “ಕನಸಿನ ಕಾಗೆ” ನಿಮ್ಮ ಈ ಭಾನುವಾರದ ಬಿಡುವಿನ ಓದಿಗೆ
೧
ನಾನು ಆದಿನ ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕನಸೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಎದ್ದುಕೂತೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆವರು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು – ಈ ಎಸಿ ಬೇರೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ಕಾಗೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದೆ! ಅಥವಾ ನನಗೆ ಹಾಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕನಸು ಬೀಳೋದು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವೇನಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೀಳುತ್ತೆ. ಆದರೆ ಆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಕೂಡ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅಸಲಿಗೆ ಕಾಗೆಗೂ ಅಪ್ಪನಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿರಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಮೆದುಳು ಅಪ್ಪನ ನೆನಪನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೀಗೊಂದು ಕನಸು ಹೆಣೆಯುವಂಥದ್ದು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕನಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆನಪಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆನಪಾಗತೊಡಗಿತು.
ನಾನು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ಕಾಗೆಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತು ಹಾಕುವಾಗ ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಆ ಕರ್ಕಶ “ಕಾವ್-ಕಾವ್” ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ, ಅವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಪುಷ್ಕರಣಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದವು.
ಕಾಗೆಗಳ ದಂಡೊಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ಪಾದಗಳ ಟಪ್-ಟಪ್ ಸದ್ದು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ರಸ್ತೆಯು ಹೊಸದಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ತುತ್ತುಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಸ್ತೆ ಖಾಲಿಯಿತ್ತು.
ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಂಡು ಟೋಪಿಗಳಿರುವ ಕಂಬಗಳಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಾಗೆಗಳು ಗೋಡೆಯ ವಕ್ರವಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವು, ಗೋಡೆಯ ಕಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ನನಗೆ ಕಣ್ಣೇ ಕಾಣದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಾಗೆಗಳು ಆಗಾಗ ತಲೆ ಓರೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಎಡಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಾದಚಾರಿಗಳನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅರ್ಚಕರು, ಊರಿನವರು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ. ನಂತರ, ಅದು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿತು; ಆ ನೋಟ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಎನಿಸುವಂತಿತ್ತು, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡವು, ಅದು ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಉಚ್ಚರಿಸಲಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಗೆಗಳ ಅಸಲಿ ಗುರಿ ಇದ್ದದ್ದು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ. ತೀರಾ ಹಾಳಾಗದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಬಾಳೆಗಾಗಿ ಅವು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದವು.
೨
ತಂದೆಯ ವರ್ಷದ ತಿಥಿಗಾಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾತು ಬಂದಾಗ, ಅಮ್ಮ ಹಿಂದೆಂದೋ ಹೇಳಿದ ಸಂಗತಿ ಗುಂಯ್ ಎಂದು ನೆನಪಾಯಿತು. ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅಪ್ಪ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅಸಲಿಗೆ ನಾನೊಬ್ಬ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ದಡ್ಡ; ಅಪ್ಪ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ದೇಶದ ನಾನಾ ಕಡೆಯ ಜನರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮವರ ಅಂತಿಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆಂದು ಅಮ್ಮ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅದೊಂದು ಕಡೆಯ ವಿದಾಯ… ಇಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳು – ಅಥವಾ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸತ್ತವರೇ – ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದು ಅನ್ನ ಉಣ್ಣುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅಡುಗೆಯನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೆನಸಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ಕನಸು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಈಗ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಎನಿಸಿತು.
ಲೋಕವೇನೋ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಟಿಕ್ ಟಿಕ್ ಅಂತ ಓಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಊರು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲೇ ಇತ್ತು, ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು, ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಲು ಸಾಲು ಗುಡಿಗಳು. ಸತ್ತವರ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕೋಕೆ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರ್ತಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಬಂದ್ರೆ, ಮತ್ತೆ ವರ್ಷದ ತಿಥಿಗೆ ಹಾಜರ್ ಇರ್ತಾರೆ. ಈ ಊರಿನ ಅಸಲಿ ಗುಣವೇ ಬೇರೆ. ಬದುಕಿನ ಒಂದಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನ ಇವತ್ತಿಗೂ ಆ ಹಳೇ ಕಾಲದ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ತಾವು ಬದಲಾಗಬಾರದು ಅಂತ ಇವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೇ ಸ್ತಬ್ಧ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರೋದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.
ಅಲ್ಲಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆ, ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಆ ಊರಿನ ಸಣ್ಣ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವುದೇ ಒಂದು ಚಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳು ಯಾಕೋ ನನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಹುಶಃ ನಾನು ಕಾರ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಗದೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು; ಏಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ತಾನು ನಡೆಯುವಾಗ ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡುವ ಪರಿಯೇ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬ್ಲಾಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಚಪ್ಪಲಿ ಸವೆಯುತ್ತಾ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸದ್ದು, ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳು ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಸರಸರನೆ ಉಜ್ಜಿದಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವೂ ನನಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ, ಅದ್ಯಾಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಈಗ ಅದೊಂದು ಧ್ಯಾನದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೆಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಅಂದವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಂತಾಗ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಶಾಂತವಾಯಿತು. ಹೇಗೋ ಏನೋ, ಆ ಮನೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆ ಕಿರಿದಾದ ಹಾದಿಯು ಕೊನೆಗೆ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಒಂದು ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅದರ ಮುಂದೆಯೇ ನೆಲದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕಲ್ಲಿನ ದುಂಡು ಕಿರೀಟ ಹೊತ್ತ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿರುವ ಗೋಡೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅಗಲವಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿನ ತನಕ ಸಾಲಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದವು. ನಡುಹಗಲ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಕಿರಿದಾದ ಬೆಳಕಿನ ಕಂಬವೊಂದು ಮಿನುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಯಾರೋ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಬ್ರಶ್ನಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದ ಹಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪು ಗೆರೆಗಳಂತಹ ಅಲೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅದನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೆ ಮರುಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೆಗಳ ಹಂಚಿನ ಮಾಡಿನ ಮೇಲೆ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಉದ್ದದ ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ಹಸಿರು ಗರಿಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ನೆರಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದಂತೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಆ ಬಿಂಬಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು.
ಮೈಮನ ದಣಿಸುವಂತಹ ದಿನ ನನಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಆ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅತಿಯಾದ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಪರೀತ ಬೇಸರ ತರಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಉಪಾಧ್ಯೆಯರು ಸದಾ ನನ್ನ ನೆರಳಿನಂತೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರಲಿದ್ದರು. ಲೋಕದ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಹಸುಗೂಸನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುವ ಹಾಗೆ ಆತ ನನಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿ ಹೇಳಿಕೊಡಲಿದ್ದರು. ನಾನು ಮಾಡುವ ಒಂದೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆತನ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು; ಒಂದಿಷ್ಟು ಆಚೆ ಈಚೆಯಾದರೂ ಆತ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಲಿತ್ತು, ಅದೂ ಕೂಡ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಮನೆಯಂತೆ, ಹಂಚಿನ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವೆಲ್ಲ ಮಾಸಿ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಗುರುತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಬತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾ ಆ ಮನೆಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಕಳೆ ತಂದಿದ್ದವು. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರುಗಳು ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹತ್ತಾರು ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪುರೋಹಿತರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಅನ್ನಿಸಿತು. ನಾನು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಮಡಿ (ಪಂಚೆ) ಉಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದೇ ಬಣ್ಣದ ಶಲ್ಯವನ್ನೂ ಮೈಗೆ ಸುತ್ತಿ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡೆ. ಕಿಟಕಿ ಸಂದಿಯಿಂದ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುಂಜಾನೆಯ ತಂಗಾಳಿಗೆ ಮೈ ಸ್ವಲ್ಪ ಜುಂ ಅಂದರೂ, ಆ ವಸ್ತ್ರದ ಹಿತವಾದ ಉಷ್ಣತೆ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಹವನ ಕುಂಡದ ಮುಂದೆ ಕೂತು ಪುರೋಹಿತರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಹೊಗೆಗೆ ನಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿದ್ದವರ ಕಣ್ಣೆಲ್ಲ ಕೆಂಪಾಗಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕುಂಡದ ಒಳಗೆ ಬೆಂಕಿ ಮಾತ್ರ ರೋಷದಿಂದ ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಣ ಸೌದೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇ ತಡ, ಬೆಂಕಿಯ ಕಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆವರಿನ ಹನಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮಂತ್ರಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಸದ್ದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅಗ್ನಿಯ ಆ ಮಂದವಾದ ಸುಯ್ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆರಳುಹಾಕಿದಂತಿತ್ತು. ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಯಾವುದೋ ಜೀವಿ ಎದ್ದು ಕುಣಿದಂತೆ ಚಿಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು. ಉರಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಾಗಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದವರು ತಂತಾನೇ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರೋಹಿತರು ಆಗಾಗ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚಮಚದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಬಿಟ್ಟಾಗಲೆಲ್ಲ ಬೆಂಕಿ ಫೊಯ್ ಎಂದು ಮೇಲೆದ್ದು ಕಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸೌದೆ ಮತ್ತು ನಾರು ಬೇರುಗಳು ಕುಂಡದೊಳಗೆ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿದಂತೆ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಯಿತು. ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರ ಅಸಲಿಯತ್ತೇನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತಿಳಿಯಲಿತ್ತು.
ತಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಬೇಡದ ವಿಚಾರಗಳೆಲ್ಲಾ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಅಪ್ಪನ ಮುಖ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದ ಅನ್ನ ಊಟ ಮಾಡದವರಂತೆ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಮುಖ, ಒಳಗಿಳಿದ ಕೆನ್ನೆಗಳು. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನೋಕೆ ಆಗ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಬರೀ ನೀರು-ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯೋದಷ್ಟೇ ಅವರ ಹಣೆಬರಹವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮುಖದ ಕಳೆ ಎಲ್ಲ ಉಡುಗಿ ಹೋಗಿ, ಅರ್ಧ ಜೀವ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಏನೋ ಹೇಳೋಕೆ ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಶಬ್ದ ಹೊರಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೊತ್ತು ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತರು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾನು ಬರೀ ಕೈ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅಪ್ಪ ಅಥವಾ ಅವರ ನೆನಪಾಗಲೀ ನನಗೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅಜ್ಜಿಯ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಕರಣಿಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ನೀರು ಅವನ ಎದೆಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಇತ್ತು; ಅವನು ತನ್ನ ಎರಡು ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರು ಅವನ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯುತ್ತಾ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನ ತಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಉರಿಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ನನಗೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಜಿಗಿಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಾಯಿತು – ಆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ನನ್ನ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನಿಸಿತು. ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದಂತೆ ಅತ್ತುಬಿಡಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಳುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಆ ಸಮಾಧಾನ ನನ್ನ ಎದೆಯ ಭಾರವನ್ನಂತೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಸಬಹುದು ಅನ್ನಿಸಿತು.
೪
ಅಪ್ಪ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಜನ ಅವರಿಗೆ ಬೈದಾಗ ನನಗೆ ಸಿಟ್ಟು ನೆತ್ತಿಗೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಯಾಕೆ ಹಾಗೆಮಾಡುತ್ತೀರಾ ಎಂದು ಕೇಳಲು ನನಗೇನು ಹಕ್ಕಿದೆ? ನಾನೂ ಕೂಡ ಆ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಪೈಪ್ ಹಾಕೋದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಆಗೋಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಅಪ್ಪ ಯಾಕೆ ಬೇಗ ಊಟ ಮುಗಿಸಲ್ಲ ಅಂತ ನಾನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಸಲಿಗೆ ಅವರ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಅನ್ನ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಶಕ್ತಿನೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ನಾನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅಪ್ಪನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಜಬರದಸ್ತಿನಿಂದ ಎಳೆದಾಡಿದ್ದೆ; ಪಾಪ, ಅವರಿಗೆ ಅಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕೋಕೆ ಆಗ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ನಾನು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕೋಕೆ ಆಸರೆ ಕೊಡೋದು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನ ಒಂದು ತಲೆನೋವು ಅಂತ ತಿಳ್ಕೊಂಡು ಬೇಗ ಮುಗಿಸೋಕೆ ನೋಡ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕಿರಿಕಿರಿ ಕೆಲಸದ ತರಹ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಗ್ತಾ ಇತ್ತೇನೋ; ಯಾವತ್ತಿನಿಂದ ಅವರ ಶರೀರ ಕೈಕೊಡೋಕೆ ಶುರುವಾಯಿತೋ, ಆವತ್ತಿನಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಕುಗ್ಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಮುಖ ಯಾವತ್ತೂ ಬಾಡಿರುತ್ತಿತ್ತು.
‘ನಿನಗೆ ಹೇಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಅಪ್ಪ?’ ಎಂದು ಆವತ್ತು ಕೇಳಿದ್ದರೆ, ಆ ಒಳಗಿಳಿದ ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮುಖ ನನಗೆ ಯಾವ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತೋ? ನನಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಈಗ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇಲ್ಲದವರ ಬಳಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡಲಿ?
ನಾನು ಎಂತಹ ಮಗ ಅಂತ ನನಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ್ದೇನಲ್ಲ; ಅಪ್ಪನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಷ್ಟು ಅಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಜೊತೆ ಕೂತು ಎಂದಾದರೂ ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಒಂದು ಘಟನೆಯೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪನ ಹತ್ತಿರ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕೂತು, ಅವರಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸು ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಮಗನಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ನೆಮ್ಮದಿ ಅಥವಾ ಆಸರೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೊಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ‘ನಂತರ ನೋಡಿಕೊಂಡರಾಯಿತು’ ಎಂದು ಕಾಲ ದೂಡುತ್ತಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಾದಾಗ ಆ ಸುಸ್ತಾದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾತರದ ನೋವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವ ನೆಪದಲ್ಲಾದರೂ ನನ್ನ ಜೊತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತು ಆಡಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಹಂಬಲ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
೫
ಕಾಗೆಗಳು ಮುಟ್ಟುತ್ತವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅಂತ ನಾವೇನು ಕಾಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ಆಹಾರವನ್ನು ಇರಿಸಿದ್ದೆವು. ಕಾಗೆಗಳು ಬರದಿದ್ದರೆ ಹಸುಗಳು ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾವು ಇಡೀ ದಿನ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡೋಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳು ಬಂದು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಅಂತ ಸುಮ್ಮನೆ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಷ್ಟೇ. ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಆ ಗರಿಗರಿಯಾದ ವಡೆ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಬಡಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೆವು.
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿ ಅಂದ್ರೆ, ಅಪ್ಪ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಾಯಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಆ ಕಥೆ ನಿಜವಾಗಬಾರದೇ ಅಂತ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು – ಕಾಗೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರು ಬರ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋ ಮಾತು. ಅದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಪ್ಪ ತನಗೆ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಈ ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸವಿಯಬಹುದಿತ್ತು.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದಮೇಲೆ ಈಗ ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಏನು ಬಂತು? ಅಪ್ಪ ಹೇಗೂ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೇ ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಮಗನಾಗಿ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ತರಹ ಕಾಣಬೇಕಿತ್ತು, ಅವರ ನೋವು ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು. ನಾನಂತೂ ಆ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕೆನ್ನೆಗೆ ನಾನೇ ಅಪ್ಪಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆ ಏಟಿಗೆ ಕೆನ್ನೆ ಕೆಂಪೇರಿ ಉರಿಯಬೇಕು ಅಂತ ಕೈಗಳು ನವನವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಕುಸಿದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮುದುಡಿ ಬಿದ್ದುಬಿಡಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಹಾಗೆ ಮುದುಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಎದೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಆ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಭಾರವನ್ನು ತಡೆಯೋಕೆ ಆಗುತ್ತೇನೋ ಅನ್ನೋ ಹಾಗಿತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ.
ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ನನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಹೀಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು: “ನೋಡು, ಆಗಿಹೋದದ್ದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸೋಕೆ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಆಗಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಿತು. ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರು ಇರುವವರನ್ನಾದರೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡ್ಕೋ, ಅಷ್ಟೇ ನೀನು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು.”
ಆದರೆ, ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾಧ್ಯನಾ?
ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಹಳೇ ಚಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸಬನಾಗೋದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯ ನನಗೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
೬
ಮಾರನೇ ದಿನ ಸಂಜೆ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಹಂತ ಹಂತದ ಆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಕೆರೆಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬಿದ್ದು ನೀರು ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು; ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅದನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಲೆಗಳು ಪಕ್ಕಾ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಅಲೆಗಳ ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಚಲನೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ನನಗೆ ಏನೋ ಒಂಥರಾ ನಿರಾಳತೆ ತಂದಿತ್ತು.
ಅಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಮೀನೊಂದು ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ, ನಂತರ ಅಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ನೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆ ರಭಸಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಹನಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಚಿಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮೀನುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಸಣ್ಣ ಅಲೆಗಳು ನೋಡಲು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ಬೆವತು ಬೆವತು ನನ್ನ ಶರ್ಟ್ ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡ್ತಾ ಇತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ಆಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಂತಾನೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.
ದಿಢೀರನೆ, ಇನ್ನು ತಡ ಮಾಡಬಾರದು, ನೀರಿಗೆ ಹಾರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರಿತು. ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ನಾನು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ.
ಕೊನೆಗೂ ನಾನು ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದೆ. ನೆನ್ನೆ ಆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ನಾನೂ ಮಾಡಿದೆ. ಎರಡು ಅಂಗೈಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿದುಕೊಂಡೆ. ಮೈಗೆ ನೀರು ತಾಗಿದ್ದೇ ತಡ, ಹೊಸ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಿತು; ಇಂತಹ ಸುಖವನ್ನು ನಾನು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಂಡವನಲ್ಲ. ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ನೂರಾರು ಯೋಚನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು. ಯಾವುದೋ ಸಿಂಹದ ತೂಕದ ಹೊರೆ ಮೈಮೇಲಿಂದ ಇಳಿದು ಹೋದಂತೆ ಹಗುರ ಎನಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಗುವು ಸಡಿಲವಾದಂತೆ, ಎದೆಯ ನಾಡಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು; ನನ್ನೊಳಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಉಸಿರೊಂದು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಂತು. ನೀರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯೂ ನನ್ನ ಮೈಮೇಲೆ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಇಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.
೭
ಮರುದಿನ, ನಮ್ಮ ಈ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಕೊನೆಯ ದಿನ, ನಾನು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕೋಣ ಅಂತ ಹೊರಟೆ. ಇಡೀ ಊರು ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾದಂತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲೋ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಸೈಕಲ್ ಚಕ್ರದ ಸದ್ದು, ಆಚೀಚೆ ಓಡಾಡುವ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಜನರ ಪಿಸುಮಾತು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಗದ್ದಲವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೇಸರಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ಒರಗಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ನಾನು ಬರೀ ಹಳೇ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಿದ್ದು.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು – ನನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಕಾಗೆ! ಅಥವಾ ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದೇನಾ? ನನಗಂತೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಕಾಗೆ ಮೊದಲು ಏನಾದರೂ ತಿನ್ನೋಕೆ ಸಿಗುತ್ತಾ ಅಂತ ನೋಡುತ್ತಾ ಮೆಲ್ಲನೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಮನುಷ್ಯರ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಅದು ಅಷ್ಟು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬಿದ್ದು ಒಂದೆರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದೆ. ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬೇಕಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ವಿಚಿತ್ರ ಅಂದ್ರೆ, ನನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಗೆಯ ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ಕೂಡ ನನ್ನನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು! ಆಮೇಲೆ ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಾರಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿತು. ಆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಬಡಿಸಿದ ಎಡೆ ಇರಬೇಕು, ಅದು ಆ ಕಾಗೆಗೆ ಬಹಳ ರುಚಿಯಾಗಿ ಕಂಡಿರಬೇಕು.
ಆ ಕಾಗೆ ತನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳಿಂದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಇದ್ದವನಂತೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಕುಕ್ಕಿ ಕುಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅದು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡಿತು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಆ ಕಾಗೆ ನಾವು ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ವಡೆಯಂತಹದ್ದೇ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಾರ್ಥವೂ ನಮ್ಮ ಎಡೆಯಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಎಡೆ ಇಟ್ಟು ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ದಿನ ಕಳೆದಿತ್ತು. ನನಗೆ ತಲೆ ಬುಡ ಏನೂ ತಿಳಿಯದಂತಾಗಿ, ಸ್ತಬ್ಧನಾದೆ. ಅದು ಒಮ್ಮೆಯೂ ಕೂಗಲಿಲ್ಲ (ಕಾವ್ ಎನ್ನಲಿಲ್ಲ), ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನನಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕನಸಿನ ತರಹ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
