ಮಣ್ಣು, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರ ಈ ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದಲೇ ಬಂದಂತವು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಶಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಕೌಟುಂಬಿಕವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹಣತೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕೂಡ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಈ ಕವಿತೆ ಭೂಮಿ ತೂಕದ್ದು. ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಜೀವಸತ್ವ ಎಂದು ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ “ದೀಪಾವಳಿ” ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಕವಿತೆಗಳ ಕುರಿತು ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್‌ ಮುದ್ನಾಳ್‌ ಬರಹ

ಕುಂಬಾರನಿಂದ ತಂದ ಹೊಸ ಕರಿಗೆಯನ್ನು ಸೇಡಿ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಜಾಂಜಿನಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹಲಿಹೊಯ್ದು, ಹೊಸ ಇರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ತುಲಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕರಿಗೆಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಕರಿಗೆಯ ಬಾಯಿಗೆ ಮಾವಿನ ಕುಡಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೊಗೆಕಾಯಿಯಿಟ್ಟು, ಮುಖದಾಕೃತಿ ಬರುವಂತೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ಬೋರಜ್ಜಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೋರಜ್ಜಿ ಬೇರುಬಳ್ಳಿಗಳ ದೇವತೆ. ಬೋರಜ್ಜಿ ಕರಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಹಲಿ ಇರಲೇಬೇಕು.
ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿಯಾದ ಇಂದು ದೊಡ್ಡಹಬ್ಬದ ಬೋರಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ಬಲೀಂದ್ರರಾಯ ಕುರಿತು ಅಕ್ಷತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಬರಹ

`ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌’ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇರಾನಿ ಪರಿಸರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಆದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೂ ಭಾರತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದಾಗ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಬಡತನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅಣ್ಣ- ತಂಗಿಯರು ಶೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಶೂ ಅನ್ನು ತಂಗಿಗೆ ತಂದು ಕೊಡಲು ಅಣ್ಣ ಹರಸಾಹಸ ಪಡುವುದು `ಹೆವನ್‌’ನ ಕತೆ. ಕತೆ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಹೇಳುವ ಮೌಲ್ಯ, ಬಾಲ್ಯದ ಹತಾಶೆ, ಹತಾಶೆಯ ನಡುವಲ್ಲೂ ಆ ಪಾತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾದುದು.
“ಹಳೆಯ ಪುಟಗಳಿಂದ…” ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ್‌ ನೇಗಿಲೋಣಿ ಬರಹ

ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆದೇಗುಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ಅದು ಎಬ್ಬಿಸುವ ನಾನಾ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಅದರ ಅನುಭವವನ್ನು ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಕವಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದು -‘ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ ನಮ್ಮ ಇರವು ಆ ದಣಿವಿನಿಂದ ಒದಗಿದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೇ ಸುಳಿಯೊಡೆದ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಮದ್ದು’ ಅಥವಾ ‘ಹಗಲಿರುಳಿನಂತೆ ಸೊಗಸು ಮತ್ತು ಅಳಲುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತ ತಿರುಗುವ ತಿರೆಯ ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಕೇಂದ್ರ’ ಎಂದು ಮೊದಲ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
“ಹಳೆಯ ಪುಟಗಳಿಂದ…” ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌. ಮಂಜುನಾಥ್‌ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಆಂಗ್ಲ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಹೆಸರು ನಮೂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊಂಡುತನ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ದೇಹ ಮಾತ್ರ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ಆತ್ಮ ಕನ್ನಡವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾವು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮಾತನಾಡುವದಂತು ದೂರದ ಮಾತು.
ಕನ್ನಡದ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಕೆ ಮುದ್ನಾಳ್ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹಾದಿಯೇನ್‌ ಇತ್ತಲರೀ ಅದೇನ್‌ ಸುಲುಭುದ್‌ ಇದ್ದಿಲ್ಲ. ಜಾತಿಭೇದವನ್ನ ಮೀರಿ ನಡೆದ ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹದ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಶರಣರ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಆಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಶರಣರದ್ದು ಕೊಲೆ ನಡಿತು. ಆನಿ ಕಾಲಿಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಎಳದು ತೊಲ ಬೆರೆಹಿಮಿದಿಂದ ಹೊಡದುರು ಅಂದ್ರ ದೊಡ್ಡ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡನೆ ಆಗಿದ್ದು ನೆನಸ್ಕೊಲಾಕ ನಮಗ ಅಂಜಿಕಿ ಆಯತ್ತಾವ ನೋಡ್ರೀ. ಸತ್ಯ ಅಂಬದ ಹ್ಯಾಂಗ ಉಳಿತದ ಅಂದ್ರ ಎಲ್ಲಾ ಶರಣರು ಯಕಡೆಕಡೋ ಹೋದರೂ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ನಾಶ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
ಜಯಶ್ರೀ ಸುಕಾಲೆ ಬರಹ

ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆ ಆರಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕೆದಕುವಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಅತೀ ಇಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬದುಕಿಬಾಳುವ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವ ವಾಸ್ತವ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಹೀಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದ ಮನುಷ್ಯ ದೈವ ದೇವರ ಸ್ವರೂಪ ನೀಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಫಲ ಸ್ವರೂಪಗಳಿವು. ಆದರೆ ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಹಿಂದು ಮುಂದಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಕೆದಕುವಾಗ ನನಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುತೂಹಲವಿದು.
ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಆಚರಿಸುವ ಹಾಲೋವಿನ್‌ ಹಬ್ಬದ ಕುರಿತು ದೇವಿಕಾ ನಾಗೇಶ್ ಬರಹ