ಓಡುವ ಜೋರಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿ ನೋಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಕಾಣದ ಗುರಿಯ ಕಡೆ ಓಡುವುದೇ ಜೀವನದ ಗುರಿ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಆದಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು, ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಮುಟ್ಟಬೇಕು. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ, ಮಧ್ಯಂತರದ ಹತ್ತಿರ ನಿಧಾನಿಸುವ, ನಿಂತು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನೋಡುವ ಕಿರು ಆಸೆಯೊಂದು ಮೊಳೆತಾಗಲೇ, ನಾನು ಓಡುತ್ತಿರುವ ಓಟ ಇಳಿಜಾರಿನ ಓಟವೆಂದು ತಿಳಿದದ್ದು. ಬೇಕೆಂದಾಗ ನಿಧಾನಿಸುವುದು ನಿಂತು ನೋಡುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದದ್ದು. ಜೀವನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಓಡುವ ಜೀವನವೇ ಸಹಜವೆಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೇ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಮುಗ್ಗರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ…
ಐವತ್ತರ ಹೊಸ್ತಿಲಿನ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ಕಿಟ್ಟು ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಕೊಳಲಿನ ನಾದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಕವಿದಿದ್ದ ಕತ್ತಲು, ಧ್ವನಿಯ ಹಂಗು ಕಳಚಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ದೂರದಿಂದ ಕೇಳಿಬಂದ ವೇಣುನಾದ. ಆಗ ಅಡಿಗರೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಸಾಲು- ‘ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತೊ ದೂರ ತೀರಕೆ ನಿನ್ನನು…’ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಕಗ್ಗತ್ತಲಿನ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂಡಿ, ಸಂನ್ಯಾಸನದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗೋಕುಲದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಡಾ. ವಿಶ್ವನಾಥ ನೇರಳಕಟ್ಟೆ ಬರಹ

ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರು ಫೀನಿಕ್ಸ್ ವಸಾಹತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕಲಿಕೆಯ ಭಾರವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ತಾವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡುವ ಒತ್ತಡ ಓದುವುದರ ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿತ್ತೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಹೃದಯವಂತಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಅವರ ಬೋಧನೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು.
ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕರಮಚಂದ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಕೆ ಮುದ್ನಾಳ್ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯನ ಕುರಿತ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕಂದಿನ ನೆನಪೆಂದರೆ, ನನ್ನ “ಅಕ್ಷರ ಚೈತನ್ಯ” ಕವನಸಂಕಲನವನ್ನು ಓದಿ ಅವರು ಬರೆದ ಪತ್ರ. ಅದು ಈಗಲೂ ನನ್ನ ಬಳಿ ಭದ್ರವಾಗಿದೆ ಅದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ-ಚೊಕ್ಕ ಪತ್ರ; ಆದರೆ, ಕವಿಗೆ ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುವವರಲ್ಲ; ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆಗುವ ಸಂತೋಷ ನನಗಾಗಿತ್ತು- ಅದನ್ನೋದಿದಾಗ. ಮತ್ತೊಂದೆಂದರೆ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಸ್ತ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಮನಸ್ಸು, ಕವಿತೆಗಳ ಓದಿನ ಪ್ರತಿಯುಣಿಸಿಗೆ (feedback) ವ್ಯವಧಾನ ತೋರಿದ್ದು. ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸವಿಯಾದ ಸಹಿ; “ಇಂತೀ, ನಿನ್ನ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ”.
ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಾಬ್ದಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಗೀತಾ ಹೆಗಡೆ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಗೈಡು ಗಂಟೆ ಹನ್ನೆರಡಾಯಿತು ಹೋಗುವ ಬನ್ನಿ ಅಂತ ಅವಸರಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಅಲ್ಲೇ ಕೂತು ಕೆಳಗಿಳಿಯತೊಡಗಿದರು. ಏರಿದ ಹಾದಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಇಳುಕಲಲ್ಲಿ ಇಳಿವಾಗ ಮೈಭಾರ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಲು ನೋಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೂ ಹೀಗು ಬೆಟ್ಟ ಹೊಳೆಗಳ ಹಾದು ಗೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಸೇರುವಾಗ ಎರಡುಗಂಟೆ. ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದಾಗ ಅಡಿಗೆಭಟ್ಟರು ಏನು ಬಡಿಸಿದರು ಅಂತ ನೋಡದೆ ಮುಕ್ಕಿ ಇಬ್ಬರೂ ಹೋಗಿ ಹೊಳೆದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರೆ ಎಚ್ಚರಾದಾಗ ಬಿಸಿಲು ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
“ಹಳೆಯ ಪುಟಗಳಿಂದ…” ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುರಾವ್‌ ಟಿ. ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ ಅಂತ ಹಬ್ಬದ ಸಂಜೆ ಊರಿನ ಹೈಕಳೆಲ್ಲಾ ಗುಂಪುಗೂಡಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಗಣೇಶ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಗಣೇಶನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಅಂತ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ, ವಾರೆಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನೆಯ ಚರ್ಪನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬರ್ಫಿಯೋ, ಮಿಠಾಯೋ ಇದ್ರೆ, ಅವ್ರು ಭಾಳಾ ಧಾರಾಳ. ಕಡಲೆ ಹುಸ್ಲಿಯೋ, ಕಡಲೆಹಿಟ್ಟೋ ಇದ್ರೆ ಥೋ ಬಿಕನಾಸಿಗಳು ಅಂತ ಬೈಕೊಳ್ಳೋದು. ಎಲ್ಲರ ಮನೆಗೆ ಎಡತಾಕಿದ್ದು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಡುಬು, ಉಂಡೆಗಳ ನೈವೇದ್ಯ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೇ. ಪಾಪ!
ಗೌರಿ-ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸುಮಾ ಸತೀಶ್‌ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನಂತೆ ಲಾಸ್ಯವಾಡಿದ ಕವನ, ಬೆಳೆದು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೂಡ್ಸ್ ಉಗಿಬಂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ರೈಲು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಮವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅರಿಯದ ಬಾಲಕರು ಅದರತ್ತ ಓಡಿ ಕೈಯಿಂದ ಸಿಗ್ನಲ್ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸಂಕೇತಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ರೈಲು ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವದು ಕೂಡ ಕವಿಯ ಲಕ್ಷಣ.
ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ರಚಿತ “ಸಣ್ಣ ಸೋಮವಾರ” ಕವಿತೆಯ ಕುರಿತು ಚನ್ನಪ್ಪ ಅಂಗಡಿ ಬರಹ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ

ಅವರ ನೆನಪಾಯಿತು…. ಎರಡು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಟ್ಟು… ತೊಳೆದು … ಸಣ್ಣಗೆ …ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿ… ಮತ್ತೆ ಆ ನೀರು ತೊಳೆದ ನೀರು… ‘ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹಾಕ್ರಿ ಜಿ ಕೆ ಜೆ… ಹಾಕ್ತೀರಾ….ಹಾಕಿದ್ರಾ…’ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ರೇಗಿ ಹೋಗುತ್ತೆ… ಇವತ್ತು ಏನು ಬೇಡ.. ನೀರಿಲ್ಲೇ ಚೆಲ್ತೀನಿ. ನಾಜೂಕಾಗಿಯೂ ಬೇಡ….ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೂ ರಜೆ… ಆರಾಮ್ ಮಾಡೋಣ ಅಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದೆ. ಇವತ್ತು ಹಿಟ್ಟು ಉಕ್ಕರಿಸಿದ ರೊಟ್ಟಿ.. ಕಾರಣ ಅದು ಮಾಡಬೇಡ್ರೀ.. ಸುಮ್ಮನೆ ಹಿಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿಕೊಂಡು ರಂಪ ಆಗುತ್ತೆ…. ನಿಮಗೂ ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ …ಅನ್ನೋ ಕಾಳಜಿ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನ ಗೈರು…
ಜಯಶ್ರೀ ವಸಂತ್‌ ಬರೆದ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ