ಪ್ರಾಚೀನ ಕಬ್ಬಿಣ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ: ಡಾ. ಎಂ. ವೆಂಕಟಸ್ವಾಮಿ ಸರಣಿ
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿಯಲ್ಲಿರುವ 8 ಟನ್ ತೂಕದ ತುಕ್ಕು ನಿರೋಧಕ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಂಬವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ನಾಗಪುರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಲುಮೆ “ಕೋಥಿ” ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ 40 ಕೇಜಿ ತೂಕದ ಕಬ್ಬಿಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ 8 ಟನ್ ತೂಕದ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಂಬವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಸಲ 40 ಕೆಜಿಯಂತೆ 200 ಸಲ ಕುಲಮೆ ಕಾಯಿಸಿ ಬೆಸುಗೆ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ದೆಹಲಿಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಂಬದ ಪರೀಕ್ಷಿತ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಏಕರೂಪತೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕುಶಲತೆಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ
ಡಾ. ಎಂ. ವೆಂಕಟಸ್ವಾಮಿ ಅನುವಾದಿತ “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ” ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ


